Οι πρωτοπόροι της ορειβασίας: Edward Whymper, ο πρώτος άνθρωπος που ανέβηκε στο Matterhorn

Ο Edward Whymper (1840–1911) υπήρξε μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της ορειβασίας του 19ου αιώνα.

Ο Άγγλος εξερευνητής και καλλιτέχνης συνδύασε την αφοσίωση στην τέχνη με το πάθος για τα βουνά, αφήνοντας ανεξίτηλο το όνομά του στην ιστορία με την πρώτη ανάβαση στο Matterhorn το 1865.

Η ζωή του κινήθηκε ανάμεσα στην τέχνη και την περιπέτεια: από τις Άλπεις έως τη Γροιλανδία, από τα υψίπεδα του Ισημερινού έως τα Καναδικά Βραχώδη Όρη.

Πρωτοπόρος στις επιστημονικές παρατηρήσεις για την ασθένεια του υψομέτρου, δεινός χαρτογράφος και εικονογράφος, αλλά και άνθρωπος σημαδεμένος από τραγωδίες, ο Whymper ενσάρκωσε το πνεύμα της εποχής του, εκεί όπου η εξερεύνηση και η επιστήμη συναντούσαν την τόλμη.

Ο θάνατός του, μοναχικός στο Σαμονί στις 16 Σεπτεμβρίου 1911, έδωσε δραματικό τέλος σε μια ζωή που υπήρξε αφιερωμένη στα βουνά και στη γνώση τους.

Πρώτα χρόνια

Ο Whymper γεννήθηκε στις 27 Απριλίου 1840 στο Λάμπεθ του Λονδίνου. Ήταν γιος του καλλιτέχνη και ξυλογράφου Josiah Wood Whymper και της Elizabeth Whitworth Claridge.

Δεύτερος από έντεκα αδέλφια, είχε για μεγαλύτερο αδελφό τον Frederick Whymper, επίσης καλλιτέχνη και εξερευνητή.

Από μικρός εκπαιδεύτηκε στη ξυλογραφία. Το 1860 περιηγήθηκε εκτενώς στις Άλπεις για να φιλοτεχνήσει τοπία κατόπιν παραγγελίας.

Το 1861 κατάφερε την πρώτη ανάβαση στο Mont Pelvoux, αποκαλύπτοντας ότι ψηλότερη κορυφή ήταν η γειτονική Barre des Écrins, την οποία και ανέβηκε το 1864.

Από το 1861 έως το 1865 πραγματοποίησε πολλές πρωτοποριακές αναβάσεις, ανάμεσά τους το Aiguille Verte και την πρώτη διάσχιση του Moming Pass.

Σχεδίασε επίσης μια σκηνή –την «Whymper tent»– που χρησιμοποιήθηκε ευρέως για έναν ολόκληρο αιώνα.

Το Matterhorn

Από τα πλέον δραματικά κεφάλαια της ζωής του υπήρξε η κατάκτηση του Matterhorn. Σε άμιλλα με τον καθηγητή John Tyndall, ο Whymper επιχείρησε επανειλημμένα την ανάβαση.

Στις 14 Ιουλίου 1865, μαζί με μια ομάδα που περιλάμβανε τον Michel Croz, τον Charles Hudson, τον Λόρδο Francis Douglas, τον νεαρό Douglas Robert Hadow και τους οδηγούς Peter Taugwalder (πατέρα και γιο), έφθασε στην κορυφή μέσω της κόψης Hörnli.

Η επιτυχία όμως σκιάστηκε αμέσως από τραγωδία: στην κατάβαση, ένα γλίστρημα του Hadow παρέσυρε τον Croz, τον Hudson και τον Douglas στο θάνατο. Το σκοινί έσπασε, σώζοντας τους τρεις υπόλοιπους.

Διαβάστε ακόμα:
Τραγωδία στο Matterhorn

Η εικόνα του δυστυχήματος έμεινε ανεξίτηλη στη μνήμη του:

«Κάθε νύχτα τους βλέπω – τον Croz πρώτο, ύστερα τον Hadow, τον Hudson και τελευταίο τον Douglas– να γλιστρούν, με τα χέρια απλωμένα, ο ένας μετά τον άλλον…»

Εξερεύνηση στη Γροιλανδία

Το 1867, ο Whymper επιχείρησε την πρώτη του μεγάλη εξερευνητική αποστολή στη Γροιλανδία. Παρά τις δυσκολίες –έλλειψη εφοδίων και αρρώστιες στους ντόπιους πληθυσμούς– απέδειξε ότι η ενδοχώρα μπορούσε να διασχιστεί με ειδικά σχεδιασμένα έλκηθρα.

Η συλλογή απολιθωμένων φυτών που μετέφερε στο Βρετανικό Μουσείο θεωρήθηκε σημαντική επιστημονική συμβολή.

Στη Νότια Αμερική

Κατά τη δεκαετία του 1880, ο Whymper ταξίδεψε στον Ισημερινό για να μελετήσει τις επιδράσεις του υψομέτρου στον ανθρώπινο οργανισμό.

Ανέβηκε στο Chimborazo, το Cotopaxi, το Cayambe και άλλες κορυφές, ενώ διανυκτέρευσε και στην κορυφή του Cotopaxi (5.897 μ.)– κατόρθωμα σπάνιο για την εποχή.

Τα συμπεράσματά του σχετικά με την ασθένεια του υψομέτρου ήταν πρωτοποριακά: αποδόθηκε στη μείωση της ατμοσφαιρικής πίεσης και στην πίεση που προκαλεί η διαστολή του αέρα στα εσωτερικά όργανα.

Το έργο του αναγνωρίστηκε από τη Βασιλική Γεωγραφική Εταιρεία με το μετάλλιο Patron’s Medal.

Καναδικά Βραχώδη Όρη

Στις αρχές του 20ού αιώνα, ταξίδεψε πολλές φορές στα Καναδικά Βραχώδη Όρη, συνεργαζόμενος με την Canadian Pacific Railway, που χρηματοδότησε τις αποστολές του.

Εκεί πραγματοποίησε πρώτες αναβάσεις σε κορυφές όπως το Mount Whymper και το Stanley Peak.

Ο καλλιτέχνης εικονογράφος

Όταν δεν βρισκόταν στα βουνά, ο Whymper εργαζόταν ως ξυλογράφος και εικονογράφος. Στολίζει με τα έργα του βιβλία σημαντικών συγγραφέων της εποχής, ανάμεσά τους ο John Tyndall και η Isabella Bird.

Τα σχέδιά του ξεχωρίζουν για την ακρίβεια και τη ζωντάνια τους, φέρνοντας στις σελίδες τη μεγαλοπρέπεια των Άλπεων.

Τα τελευταία χρόνια

Το 1906 παντρεύτηκε την Edith Mary Lewin, πολύ νεότερή του, με την οποία απέκτησε μία κόρη, την Ethel. Ο γάμος δεν κράτησε πολύ και το ζευγάρι χώρισε το 1910.

Έναν χρόνο αργότερα, επιστρέφοντας στο Σαμονί ύστερα από άλλη μια ανάβαση, ασθένησε. Κλείστηκε στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του, αρνούμενος κάθε ιατρική βοήθεια.

Πέθανε μόνος, στις 16 Σεπτεμβρίου 1911, σε ηλικία 71 ετών. Η ταφή του έγινε τέσσερις ημέρες αργότερα στο Αγγλικό κοιμητήριο του Σαμονί.