Georges Livanos, «Le Grec»

Ο Georges Livanos, γνωστός ως «Ο Έλληνας», ήταν Γάλλος αναρριχητής ελληνικής καταγωγής. Γεννήθηκε στη Μασσαλία στις 25 Σεπτεμβρίου 1923 και πέθανε στην ίδια πόλη στις 21 Μαΐου 2004.

Βιογραφία

Αφού πέρασε τα παιδικά του χρόνια στη Μασσαλία, ο Georges Livanos ανακαλύπτει τα ψηλά βουνά στο Chamonix το 1937 σε ηλικία 14 ετών, καθώς και την αναρρίχηση στις Calanques της Μασσαλίας.

Μια από τις φράσεις που επαναλάμβανε συχνά ήταν:

«Καλύτερα ένα καρφί παραπάνω στον βράχο παρά ένας άντρας λιγότερος… ειδικά αν αυτός ο άντρας είμαι εγώ!»

Το μεγαλύτερο μέρος της αμιγώς ερασιτεχνικής αθλητικής του καριέρας διαρκεί από το 1941 έως το 1971, περίοδο κατά την οποία ανοίγει περίπου 500 διαδρομές στις Calanques της Μασσαλίας, 40 στους Δολομίτες και περίπου 20 στις Άλπεις.

Επαναλαμβάνει επίσης πολλές μεγάλες διαδρομές σε αυτά τα δύο τελευταία ορεινά συγκροτήματα.

Πολλά από τα σπουδαία ονόματα του αλπινισμού υπήρξαν σχοινοσύντροφοί του, όπως ο Jean Franco, ο Maurice Herzog, ο Lionel Terray, ο Gaston Rébuffat, ο Jean Couzy, ο Michel Vaucher, ο Claudio Barbier, για να μην αναφέρουμε τους Ιταλούς φίλους του όπως ο Gino Soldà, ο Armando da Roit, ο Beppi de Franchesch, ο Marcello Bonafede και πολλοί άλλοι.

«Ο Έλληνας», όπως τον αποκαλούσαν στη Γαλλία, ήθελε να πάει πιο μακριά, πιο ψηλά, είχε ένα όραμα για την αναρρίχηση.

Οι Calanques ήταν για αυτόν ένα σκαλοπάτι, η παιδική του χαρά για να πάει πιο πέρα και να προετοιμαστεί για τα ψηλά βουνά και τις μεγάλες ορθοπλαγιές.

Το 1941, ο Georges Livanos πραγματοποιεί πολλές σημαντικές πρώτες αναβάσεις με τον Gaston Rébuffat, όπως την «Centrale» στην Grande Candelle, «την πιο μεγάλη διαδρομή 6^ου βαθμού δυσκολίας στις Calanques».

Το 1945, εγγεγραμμένος σε ένα ορεινό κατασκηνωτικό πρόγραμμα στο Jeunesse et Montagne, καταφέρνει με τον διευθυντή του προγράμματος, Jean Franco, την 3η ανάβαση του νότιου πιλιέ των Écrins σε 4 ώρες.

Τα επόμενα χρόνια, ο Georges Livanos επισκέπτεται το ορεινό συγκρότημα του Mont Blanc, όπου πραγματοποιεί, μεταξύ άλλων, το 1946 την 5η ανάβαση της βόρειας όψης της Aiguille des Grands Charmoz, το 1947 τη 2η ανάβαση της βόρειας όψης της Dent du Requin και το 1949 τη 2η ανάβαση της βόρειας όψης της Aiguille de Leschaux.

Από το 1950, συνεχίζει το μεγαλύτερο μέρος της αναρριχητικής του καριέρας στους Δολομίτες, όπου πραγματοποιεί πολλές πρώτες αναβάσεις, όπως στην «Cima Su Alto» στο Monte Civetta, για την οποία, όταν επιστρέφει στη Μασσαλία, λαμβάνει το χρυσό μετάλλιο των αθλημάτων.

Μέχρι το 1956, ο Robert Gabriel θα είναι ο βασικός του σχοινοσύντροφος σε πολλές πρώτες αναβάσεις σε ορθοπλαγιές που κόβουν την ανάσα στη Βόρεια Ιταλία.

Στη συνέχεια, εκτός από τον Marc Vaucher και τον Roger Lepage που θα σκαρφαλώσουν μαζί του μέχρι να σταματήσει, η σύζυγός του, Sonia, θα γίνει η ιδανική παρτενέρ του.

Ο Georges και η Sonia συλλέγουν μια εντυπωσιακή σειρά από πρώτες αναβάσεις, πρώτες γυναικείες αναβάσεις και πρώτες επαναλήψεις, για τις οποίες κέρδισαν το παρατσούκλι «το πιο ικανό αναρριχητικό ζευγάρι στον κόσμο» (ο 6^ος βαθμός δυσκολίας αντιπροσώπευε τότε το μέγιστο επίπεδο δυσκολίας στην αναρρίχηση μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970).

Ο Livanos σταμάτησε την αναρρίχηση το 1978, σε ηλικία 55 ετών. Απόσπασμα από το επίμετρο του βιβλίου «Au-delà de la verticale» (εκδόσεις Guérin, 1997):

«Ο αετός δεν κυνηγά μύγες, έλεγε ένας από τους συντρόφους του αγαπημένου μου Tartarin. Είχα γράψει κι εγώ μια μέρα στον Robert Paragot: Όταν έχεις κυνηγήσει το λιοντάρι, το κουνέλι φαίνεται μικρό».

Επιτεύγματα του Georges Livanos

• 1945: Les Écrins, νότια όψη, 3η ανάβαση με τον Jean Franco.
• 1946: Aiguille des Grands Charmoz, βόρεια όψη, 5η ανάβαση με τον Charles Magol.
• 1947: Dent du Requin, βόρεια όψη, 2η ανάβαση με τους Robert Gabriel και G. Estornel.
• 1949: Aiguille de Leschaux, βορειοανατολική όψη, 2η ανάβαση με τον Robert Gabriel.
• 1950: Cima Ovest di Lavaredo, 10η ανάβαση με τον Robert Gabriel.
• 1951: Torre di Valgrande, βόρεια όψη, 4η ανάβαση με τους Robert Gabriel και Sonia Livanos, 1η γυναικεία.
• 1951: Cima Su Alto (Monte Civetta) με τον Robert Gabriel.
• 1952: Punta Rocca (Marmolada), νότια όψη, διαδρομή «Vinatzer», με τη Sonia Livanos, 3η ανάβαση και 1η γυναικεία.
• 1953: Monte Cavallo, West Spigolo (6+), με τον Robert Gabriel (επαναλήφθηκε 15 χρόνια αργότερα -το 1968- από τον Reinhold Messner, ο οποίος δήλωσε τότε ότι ήταν μια από τις πιο δύσκολες διαδρομές στους Δολομίτες).
• 1954: Terranova, βορειοδυτική όψη, 1η ανάβαση με τους Robert Gabriel και Armando da Roit.
• 1956: Torre di Lago, βορειοδυτική όψη, 1η ανάβαση με τη Sonia Livanos.
• 1957: Torre Venezia (Monte Civetta), δυτική όψη, 1η ανάβαση με τη Sonia Livanos.
• 1959: Castello de la Busazza, 1η ανάβαση με τον Roger Lepage.
• 1960: Sciora di Fuori, δυτική όψη, 1η ανάβαση με τους Roger Lepage, Marc Vaucher, Jack Canali, Romano Merendi, Gigi Alippi και Luciano Tenderini.
• 1962: Torre Gilberti – Cima Tosa, 1η ανάβαση με τους Marc Vaucher και Roger Lepage.
• 1963: Cima de Gasperi, βόρεια όψη, 1η ανάβαση με τους Beppi de Franchesch, Sonia Livanos, Jean Belleville, Maurice Negri και Jacques Martin.
• 1964: Torre Venezia, NW Spigolo, 1η ανάβαση με τον F.R. Raybaud.
• 1965: Crozzon di Brenta (οροσειρά Brenta), ανατολική όψη, 1η ανάβαση με τους Romanetti και R. Lepage.
• 1968: Cima dell’ Elefante, νότια όψη, 1η ανάβαση με τη Sonia Livanos, τον Marc Vaucher και τον Jean Max Bourgeois.

Βραβεία

• 1951: Χρυσό Μετάλλιο των Αθλημάτων
• 2002: Ο Georges και η Sonia Livanos λαμβάνουν το «Pelmo d’Oro», το «Όσκαρ» καριέρας των Ιταλών αναρριχητών, συνοδευόμενο από την παρακάτω δήλωση:

«Χρυσό ζευγάρι στους βράχους και στη ζωή, έκαναν γνωστούς τους Bellunesi Dolomites στους ορειβάτες στην άλλη πλευρά των Άλπεων, συχνά σχοινοσύντροφοι με δυνατούς αναρριχητές από το  Belluno και αληθινούς φίλους»

Εκδόσεις

Εκτός από τα κατορθώματά του στα βουνά, ο Georges Livanos ήταν επίσης γνωστός για την ευφράδεια και το χιούμορ του, τα οποία εκφράζονταν τακτικά σε αλπινιστικά περιοδικά, καθώς και στα δύο βιβλία του, που έχουν γίνει κλασικά στη λογοτεχνία του αλπινισμού.

Ακόμα και σήμερα, αυτές οι δύο αφηγήσεις θεωρούνται σημείο αναφοράς για τους αναρριχητές κάθε γενιάς.

• «Au-delà de la Verticale», Εκδόσεις Arthaud, Παρίσι, Γκρενόμπλ 1958, επανέκδοση από τις Éditions Guérin το 1997.
• «Cassin: il était une fois le sixième degré», Συλλογή Altitudes υπό την επιμέλεια του Michel Schulman, Εκδόσεις Arthaud, Παρίσι 1983, Βιογραφία του Riccardo Cassin.

«Για μένα το ιδανικό είναι να ξεκινάς από κάτω, να φτάνεις στην κορυφή και να επιστρέφεις κάτω. Και όχι πολύ γρήγορα…»

Σχετικά με τον Georges Livanos

Βιβλία

• Απόσπασμα από το βιβλίο «Alessandro Gogna – Sentieri Verticali Storia dell’alpinismo nelle Dolomiti», Οκτώβριος 1987, σ. 110:

«Μετά τις πλούσιες εξερευνήσεις, μετά τον εξυψωμένο ρομαντισμό, μετά τις επιθυμίες για μεγαλείο και εκθαμβωτικούς ηρωισμούς μεταξύ των δύο πολέμων, βλέπουμε και πάλι την αναρρίχηση με ανθρώπινο πρόσωπο. Με τον Livanos, βλέπουμε να εμφανίζεται η άρνηση του ρίσκου με οποιοδήποτε κόστος, η άρνηση του ιδανικού της νίκης και της υπεροχής».

• Απόσπασμα από το βιβλίο «Des Rochers et des Hommes», Bernard Vaucher, Απρίλιος 2001, σ. 138:

«Η μαγεία του Georges Livanos, κάπως όπως στην ιταλική κωμωδία, είναι να μας κάνει να περνάμε με τόση ευκολία από το γέλιο στη συγκίνηση. Η μαγεία του είναι επίσης να δημιουργεί πολύ ισχυρές εικόνες με απλά λόγια, κάπως όπως ο Marcel Pagnol, στον οποίο πλησιάζει με τη ρευστότητα του στυλ του».

Ταινίες

• «Le Grec» του Jean Afanassieff, γυρισμένη το 1994. Απόσπασμα από άρθρο του Yvan Audouard (Le Canard Enchaîné, 23 Νοεμβρίου 1994), γραμμένο μετά την παρακολούθηση της ταινίας:

«Σε αυτά τα μάτια υπάρχει όλη η ειρωνεία και το χιούμορ κάποιου που δεν έπαψε ποτέ να αναρριχάται χωρίς να πατάει κανέναν, που δεν θέλησε ποτέ να εντυπωσιάσει κανέναν, και ειδικά τον ίδιο του τον εαυτό. Το θέαμα ενός ανθρώπου που δεν κατέκτησε την ευτυχία του σε βάρος των άλλων, … ενός ανθρώπου που έγινε όχι σταρ αλλά δάσκαλος, γιατί δεν έπαψε ποτέ να είναι ο εαυτός του και που ποτέ δεν είχε άλλη φιλοδοξία από το να βρει την ευτυχία στη Γη. Για τον ίδιο και για τους άλλους».

• «Un piton de plus, sur les traces de Georges Livanos», 52 λεπτά, γυρισμένη το 2018, από τις Y.N. Productions, La Cuisine Aux Images, σε σκηνοθεσία του Bruno Peyronnet με τη συμμετοχή του MB Live.

Σε αντίθεση με τους «επαγγελματίες» και τους σημερινούς νέους αναρριχητές, ο Georges Livanos σκαρφάλωνε μόνο τα Σαββατοκύριακα, που στην εποχή του ξεκινούσαν τα απογεύματα του Σαββάτου, καθώς και κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών του διακοπών.

Ο «Έλληνας» χρησιμοποιούσε τα μέσα μαζικής μεταφοράς για τις μετακινήσεις του. Έτσι π.χ. για να πάει ν’ ανέβει στο Bertagne της Γαλλίας, με την Sonia και τους φίλους του, έπαιρναν το τραμ για το Aubagne, μετά το λεωφορείο για το Gémenos και στη συνέχεια περπατούσαν μέχρι τους πρόποδες της ορθοπλαγιάς, ενώ για τα πάει στο Chamonix χρησιμοποιούσε τα τρένα.

Ο «Έλληνας» δεν έμαθε ποτέ να οδηγεί, όπως δεν έμαθε ποτέ να κολυμπάει, πράγμα σπάνιο για έναν Μασσαλιώτη.

Ο ίδιος δήλωνε ότι ήταν «Κυριακάτικος αναρριχητής» και όχι πραγματικός «αθλητής», όπως οι νέοι αστέρες του σήμερα.

Παρόλα αυτά, η λίστα με τις αναβάσεις του είναι ακόμα και σήμερα καταπληκτική και πάνω απ’ όλα ποιοτική.

Αυτό θα σας το πιστοποιήσουν όλοι όσοι πραγματοποίησαν αργότερα επαναλήψεις τους.