Το μικρό μονοπάτι του Λαϊλιά
Οι σκιές έχουν μικρύνει καθώς ο καυτός καλοκαιρινός ήλιος στέκεται απειλητικός πάνω από τα κεφάλια μας.
Εμείς, όμως, απτόητοι έχουμε ανηφορίσει στα ορεινά του νομού Σερρών για να κλείσουμε κάποιους ανοιχτούς λογαριασμούς του παρελθόντος.
Περάσαμε βιαστικά την πολύβουη πόλη των Σερρών και με κατεύθυνση βόρεια, διεισδύουμε στις δασωμένες πλαγιές των Ορέων της Βροντούς.
Θέση
Τα Όρη της Βροντούς ή Λαϊλιάς, ο σπουδαιότερος δασικός πνεύμονας του νομού Σερρών, είναι ένας μικρός ορεινός όγκος που απέχει 25 χιλιόμετρα βόρεια της πρωτεύουσας του νομού.
Βρίσκεται στο δυτικό τμήμα του ευρύτερου ορεινού συγκροτήματος της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, που περιλαμβάνει την Ροδόπη, το Φαλακρό, τον Όρβηλο και το Μενοίκιο.
Ψηλότερη κορυφή του βουνού είναι ο Προφήτης Ηλίας ή Αλή Μπαμπάς, όπως την έλεγαν οι παλιότεροι, με υψόμετρο 1.849 μέτρα.
Άλλες κορυφές του ορεινού όγκου είναι η Λυκοφωλιά (1.668 μ.), το Πολύκορφο (1.642 μ.), το Μεγάλο Μαϊμούνι (1.567 μ.) κ.α. χαμηλότερες.
Ονομασία
Το όνομα Λαϊλιάς, κατά την επικρατέστερη εκδοχή, προήλθε από παραφθορά του τουρκικού τοπωνυμίου Yailas=Γιαϊλιάς, που σημαίνει παραθεριστικός οικισμός, ενώ ετυμολογείται και από παραφθορά του ονόματος του αγίου των Ελληνικών βουνών Προφήτη Ηλία.
Πρώτη φορά μνημονεύεται με το όνομα αυτό από τον Παπασυνοδινό το 1604. Μισό αιώνα αργότερα λέγονταν Ανά ντάγ.
Αργότερα, πήρε και διάφορες άλλες ονομασίες, όπως: Αλί μπάμπα (από την ψηλότερη κορυφή), Σαρλίγια, Καπακλή (σκεπαστός, καλυμμένος τόπος), Εγρισού, Βροντού και Καρά ντάγ.
Ιστορία
Κατά την αρχαιότητα, τα όρη φημίζονταν για τα αργυρωρυχεία (αρχαϊκή εποχή) και τα μεταλλεία σιδήρου (ρωμαϊκή εποχή).
Ο Τούρκος περιηγητής Ελβιά Τσελεμπή, που επισκέφθηκε τον Λαϊλιά το 1668, αναφέρει χαρακτηριστικά στο περιηγητικό του σύγγραμμα:
«Το θέρετρο αυτό είναι διάσημο σ’ όλη την Ρούμελη, την Αραβία και την Περσία. Είναι τόπος με λαμπρό κλίμα, αληθινός θελξικάρδιος παράδεισος, ανώτερος του οποίου δεν υπάρχει. Στο θέρετρο αυτό ο κόσμος το καλοκαίρι χρειάζεται πανωφόρι, γιατί μερικές φορές χιονίζει και το κρύο είναι δριμύτερο από το χειμώνα».
Για την εξυπηρέτηση των 2.000 παραθεριστών, πάντα κατά τον ίδιο περιηγητή, υπήρχαν διάσπαρτα στο δάσος του Λαϊλιά, περίπου σαράντα Τζαμιά, δύο Λουτρά, ένα Σχολείο, Χάνια (Πανδοχεία) και ιεροδικαστήριο.
Χλωρίδα
Δεν είναι τυχαίο, λοιπό, που το δάσος του Λαϊλιά έχει χαρακτηριστεί από παλιά ένας μοναδικός φυσικός παράδεισος.
Μια έκταση 33.000 στρεμμάτων, κατάφυτη από πανύψηλες οξιές και δασικές (κόκκινες) πεύκες, απότομες χαράδρες, απόκρημνους και τεράστιους βράχους που συνθέτουν ένα μαγευτικό ψηφιδωτό που σαγηνεύει τους λάτρεις του βουνού και της φύσης.
Η χλωρίδα του Λαϊλιά περιλαμβάνει 515 είδη, από τα οποία τα 345 είναι πολυετή ποώδη, τα 44 θάμνοι ή δενδρύλλια, τα 22 δέντρα και τα 104 μονοετή είδη, ενώ είκοσι και μία ποικιλίες φυτών και κατώτερες φυτικές μονάδες, από τη χλωρίδα του δάσους, είναι μοναδικές, μερικές σε ολόκληρη την Ελλάδα και κάποιες στο βορειοελλαδικό χώρο.
Στο κέντρο σχεδόν του Λαϊλιά υπάρχει ο Σφαγνώνας (ελωδολείβαδο) Μπαλτά Τσαΐρ, ένας σπουδαίας σημασίας για τη μελέτη της ιστορίας του δάσους, παλαιοβοτανικός χώρος.
Ο Σφαγνώνας έχει ανακηρυχθεί «Διατηρητέο μνημείο της Φύσης» και περιοχή «Ιδιαιτέρου Φυσικού Κάλλους».
Πανίδα
Στην πανίδα του Λαϊλιά καταγράφεται ένας πλούσιος κόσμος θηλαστικών, με χαρακτηριστικότερα είδη: το λαγό, τον ασβό, την αλεπού, το ζαρκάδι, τον αγριόχοιρο, την αγριόγατα κ.α., ενώ, ενίοτε, ο λύκος και η αρκούδα βρίσκουν καταφύγιο στις πιο απρόσιτες για τον άνθρωπο γωνιές του δάσους.
Περισσότερα από σαράντα είδη πτηνών υπάρχουν μέσα στο οικοσύστημα του Λαϊλιά, με χαρακτηριστικότερα, το ξεφτέρι, το ψευταϊδόνι, το φιδαετό, τον αετομάχο κ.α.
Ανάβαση στον Προφήτη Ηλία
Η μαγευτική οδική διάσχιση του φιδίσιου δρόμου που ανηφορίζει στην καρδιά του δάσους του Λαϊλιά, σταματά 500 περίπου μέτρα πριν τη διασταύρωση προς το καταφύγιο και το χιονοδρομικό κέντρο.
Έχουμε έρθει με άγριες διαθέσεις και περίσσια περιέργεια να γίνουμε κοινωνοί της αδάμαστης ομορφιάς του βουνού.
Τα κόπια μας δεν πήγαν χαμένα. Μετά από 20+ χιλιόμετρα περιπλάνησης στις δασωμένες (αλλά και αλπικές) πλαγιές του Λαϊλιά, μια βαθιά αίσθηση δέους και πληρότητας καταλάγιασε στην ψυχή μας.
Η κρυμμένη ομορφιά των δασών, το μεγαλείο των αλπικών λιβαδιών, η διασύνδεση με τα διατηρητέα μνημεία της φύσης και τους θρύλους που τα συνοδεύουν, όλα μαζί συνέβαλαν σε μια ορειβατική εμπειρία που ξεπερνά τα όρια του φυσικού.
Αυτή την εμπειρία, θα μου επιτρέψετε να την κρατήσω για μένα. Στην ανάρτηση αυτή θα περιοριστώ στην περιγραφή της διάσχισης μέχρι το σαλέ του χιονοδρομικού κέντρου.
Όπως προανέφερα, έχουμε αφήσει το αυτοκίνητο 500 μέτρα πριν τη διασταύρωση για το χιονοδρομικό κέντρο, σε υψόμετρο 1.450 μέτρων.
Στα δεξιά μας φεύγει δευτερεύον δασικός δρόμος (προφανώς υλοτομικός), τον οποίο και ακολουθούμε.
Ακολουθούμε τον δασικό δρόμο, στην αρχή με ανεπαίσθητη κατηφορική πορεία, για περίπου 600 μέτρα.
Ο δασικός δρόμος σβήνει στο σημείο που συναντιέται με το μονοπάτι Κ2, που έρχεται από το καταφύγιο, το οποίο είναι χτισμένο στη θέση «Ολύμπια» στα 1.480 μέτρα υψόμετρο και λειτουργεί με ευθύνη του Ορειβατικού Συλλόγου Σερρών.
Χωρίς να κερδίζουμε υψόμετρο, κινούμαστε τραβερσαριστά ανάμεσα σε φτέρες στις νότιες πλαγιές του βουνού.
Το μονοπάτι αυτό οδηγεί στο όμορφο παρεκκλήσι της Αναλήψεως του Κυρίου, χτισμένο σε μια βραχοσπηλιά, με υπέροχη θέα προς τα νότια και τον κάμπο των Σερρών.
Υποβλητικό σκηνικό που ξυπνά μια αίσθηση ευλάβειας γι’ αυτό το πνευματικό καταφύγιο μέσα στην άγρια φύση. Αξίζει ν’ αφιερώσετε λίγες στιγμές ν’ αφουγκραστείτε τη γαλήνη που εκπέμπει ο χώρος.
Σταδιακά, το μονοπάτι αρχίζει να γίνεται πιο πετρώδες, ώσπου βγαίνει στη βάση βραχώδους απότομης ρεματιάς, στα 1.530 μέτρα υψόμετρο.
Αγκαλιάζοντας την πρόκληση, σκαρφαλώνουμε (τίποτα το ιδιαίτερο) σ’ ένα απότομο βραχώδες πεδίο, ακολουθώντας τους διάσπαρτους κούκους, που ορίζουν την πορεία μας.
Δεν ξεχνάμε να ρίχνουμε κλεφτές ματιές πίσω μας για να θαυμάσουμε την καταπράσινη χαράδρωση του ρέματος του Προφήτη Ηλία.
Η ανάβαση απαιτητική αλλά σύντομη. Φτάνοντας στα 1.700 μέτρα υψόμετρο περίπου, το πεδίο γίνεται πλέον πιο βατό, μιας και κινούμαστε σε χορτολιβαδικές εκτάσεις.
Σύντομα (περίπου στα 1.760 μέτρα υψόμετρο) πιάνουμε το καλοσημαδεμένο μονοπάτι που ανηφορίζει ομαλά στον Προφήτη Ηλία, των 1.849 μέτρων υψόμετρο, με το χαρακτηριστικό πυροφυλάκειο κάτω από την κορυφή του.
Τριγύρω μας απλώνονται κορυφές και κοιλάδες προς κάθε κατεύθυνση, μια θέα που κόβει την ανάσα, ξεπερνώντας τους συμβατικούς περιορισμούς του αποστεωμένου αστικού περιβάλλοντος.
Η κατάβαση είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι περιπέτειας, μιας και θα πρέπει να κατηφορίσουμε την απότομη πλαγιά κατά μήκος της πίστας «Εμμανουήλ Παππάς» του χιονοδρομικού κέντρου. Ένα χιλιόμετρο ανελέητης κατηφόρας, μια δοκιμασία για τα γόνατα.
Το τοπίο, πλέον, ξεδιπλώνεται αντίστροφα, αποκαλύπτοντας νέες γωνίες και προοπτικές με κάθε βήμα.
Ώσπου, η απόκρημνη μεγαλοπρέπεια του βουνού θα δώσει τη θέση της στην ντελικάτη ομορφιά των μικρών ξέφωτων που φιλοξενούν τις εγκαταστάσεις του χιονοδρομικού κέντρου.
Το χιονοδρομικό κέντρο Λαϊλιά
Στη βόρεια πλευρά του Προφήτη Ηλία, μέσα σε δάσος από οξιές και πεύκα, βρίσκεται το χιονοδρομικό κέντρο του Λαϊλιά, δημιούργημα του Eλληνικού Oρειβατικού Συλλόγου Σερρών.
Παρά το σχετικά μέσο υψόμετρό του, ο βορινός προσανατολισμός του το βοηθά να κρατά για αρκετό καιρό το χιόνι, όποτε τουλάχιστον χιονίζει.
- Υψόμετρο: 1.600 μ. – 1.847 μ.
- Σύνολο αναβατήρων: 3
- Σύνολο πιστών: 2
- Συνολικό μήκος πιστών: 1,5 χλμ.
Από το 1980 στη θέση «Κατιμέρια» υπάρχει το σαλέ του Ορειβατικού Συλλόγου με εστιατόριο, αναψυκτήριο και κοιτώνες, καθώς και σχολές εκμάθησης σκι.
Στο σημείο αυτό θα σταματήσω την περιγραφή του οδοιπορικού μου στις δασωμένες πλαγιές του Λαϊλιά, γιατί όπως σας είπα, κάποια πράγματα θέλω να τα κρατάω για τον εαυτό μου.
Ελπίζω μόνο να κατάφερα μέσα από τις εικόνες και τις λέξεις να σας παρακίνησα να ζήσετε κι εσείς το δικό σας παραμύθι στα ξεχασμένα μονοπάτια του Λαϊλιά.
